EBEVEYNLİK TAYİNİ: Y-STR

Güncelleme tarihi: Haz 5


Evlilik birliği içinde dünyaya gelen bir çocuğun biyolojik babasının, boşanma veya ölüm ile sonuçlanmış evliliklerde dünyaya gelen çocukların, bekar kadınların dünyaya getirdiği çocukların biyolojik babasının belirlenebilmesi için babalık (nesep, soy bağı) tayini yapılabilmektedir. Bilindiği üzere 18 yaşına kadar çocukların temel ihtiyaçları (eğitim, barınma vb.) yasal ebeveynler tarafından karşılanmaktadır. Yasal ebeveynlerin mirası, yurttaşlık, ayrılık veya ölüm durumunda çocukların velayeti, nafaka, ceza sorumluluğu gibi konularda hukukun devreye girmesi ile soy bağı değiştirilmiş çocuklar adli açıdan önemli bir hale gelmektedir. Hukuki açıdan bir bireyin soy bağının değiştirilmesi veya gizlenmesi suç teşkil etmektedir.


Çocuklara aktarılan genetik materyalin yarısının anneden yarısının babadan geçmesinden kaynaklı olarak bir bireyin biyolojik açıdan soy bağı değiştirilememekte ve bu bağ DNA analiz yöntemleri ile tayin edilebilmektedir.


2-7 nükleotit baz uzunluğundaki kısa tekrar dizilerinden oluşan mikrosatellitler (STR, short tandem repeats) genomun yaklaşık olarak %3’ünü oluşturan polimorfik DNA dizileridir. Sahip olduğu yüksek ayırım gücü ve kolay analiz edilebilme özelliklerinden dolayı adli olaylarda bu bölgeler analiz için tercih edilmektedir. STR lokuslarındaki tekrar sayılarının karşılaştırması sonucu annelik ve babalık tayininde kullanılmaktadır.


Y kromozomunda yer alan non-homolog bölgedeki haplotip değişmeden bir sonraki nesile aktarılmaktadır. Bunun sonucunda atasal soyu takip eden soylara aynı Y kromozom haplotipi aktarılmakta ve bu durum babadan oğula holandrik kalıtım göstermektedir.


Biyolojik baba ile erkek çocuk arasındaki soy bağını ortaya çıkarabilmek için Y kromozomu üzerinde bulunan Y-kromozomal mikrosatellit bölgesi (Y-STR) kullanılmaktadır. Y-STR lokuslarının incelenmesi ile biyolojik baba ve erkek çocuk arasında neseb bağı tayin edilebilmektedir. Babalık testlerinde kullanılan bu bölge tek yumurta ikizleri dışındaki bireylerde benzerlik göstermemektedir.

Biyolojik babaya ulaşmanın söz konusu olmadığı durumlarda (Kayıp, ölüm vb.) erkek çocuğun akrabası (Dede, amca) olduğu varsayılan kişilerden alınan DNA örnekleri analiz edilerek genetik profilin çıkarılmasına başvurulabilmektedir.

Günümüzde Y kromozomu üzerinde yer alan ve adli çalışmalarda kullanılan 220 STR belirtecinin büyük bir kısmının sekans varyasyonu ve gösterdiği ayrım hakkında elde edilen veriler yeterli olmamaktadır. Babalık testlerinde FBI (Federal Bureau of Investitation) tarafından da onaylanan belirteçler kullanılarak analizler yapılmaktadır. Bu analizlerde kullanılan STR bölgeleri: AMXY (Ameliogenin), CSF1PO, D18S51, D13S317, D16S539, D21S11, D2S1338, D3S1358, D7S820, D8S1179, THO1, TPOX ve vWA’dır. Bu analiz yöntemi kullanılarak elde edilen sonuçların güvenilirliği %99,999’dur.

1982 yılında düzenlenen bir konferansta babalık testi ile ilgili standartlar belirlenmiştir. 2001 yılında ise Uluslararası Adli Genetikçiler Derneği (International Society for Forensic Genetics-ISFG) tarafından bu testler için bir komisyon (Paternity Testing Commission-PTC) kurulmuştur. Ülkemizde ise babalık testleri Adli Tıp Kurumu Laboratuvarları, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı Kriminal Laboratuvarları ve Üniversite Laboratuvarlarında yapılabilmektedir.


KAYNAKLAR


Babalık DNA Testi - Genvia Sağlık Genetik Laboratuvarı Hizmetleri. (2021). 25 Mayıs 2021 tarihinde https://www.genviasaglik.com/tr/hizmetler/babalik-dna-testi/ adresinden erişildi.


Cantürk, K., Emre, R., Müslümanoğlu, Ö., Doğan, M., Kara, Ö. ve Yağmur, F., 2021. Babalık Testinde FGA Lokusunda İki Tekrar Azalması: Bir Mutasyon Olgusu. Jag.journalagent.com.<https://jag.journalagent.com/adlitip/pdfs/ADLITIP_29_1_55_60.pdf>


Doğan, B., 2021. Çocuğun Soy bağını Değiştirme Suçu. <https://barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/cocugun-soybagini-degistirme-ve-gizleme-sucu.html>


Özkorkmaz, E. ve Özkorkmaz, A., 2011. Y-STR Belirteçleri: Adli Önemi ve Terminolojisi . Turkiyeklinikleri.com. <https://www.turkiyeklinikleri.com/article/tr-y-str-belirtecleri-adli-onemi-ve-terminolojisi-61010.html>


Tuğ, A., 2010. Babalık Testlerinde Son Düzenlemeler. Jag.journalagent.com. <https://jag.journalagent.com/adlitip/pdfs/ADLITIP_24_1_52_59.pdf>


Y Kromozom Analizi ve Testi. (2021). 25 Mayıs 2021 tarihinde https://www.labistanbul.net/y-kromozom-analizi-ve-testi/ adresinden erişildi.

58 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör